دکتر مریم کرمعلی / اختلالات کف لگن / تست نوار مثانه ( کاربرد و مراقبت های لازم)
مدت زمان مطالعه ۱۳ دقیقه

تست نوار مثانه ( کاربرد و مراقبت های لازم)

انجام تست نوار مثانه یا تست یورودینامیک به منظور بررسی عملکرد ذخیره و تخلیه مثانه مورد استفاده قرار می گیرد این بررسی عملکرد مجاری از نظر عصبی و عضلانی را تحت پوشش قرار داده و همچنین سیکل مثانه را به صورت دقیق تعیین می نماید.با انجام تست نوار مثانه در حقیقت می توان یک ارزیابی کامل و جامع از عملکرد مثانه در خصوص ذخیره و تخلیه ادرار انجام داد توسط تست نوار مثانه عملکرد اسفنکتر ادراری و مجاری ادراری و هماهنگی آنها با مثانه به طور دقیق بررسی شده و بیماری ها و مشکلاتی که در مثانه بروز نموده اند مورد بررسی قرار می گیرد.


زن با تیشرت طوسی

تست نوار مثانه چیست ؟

همانطور که میدانید مثانه و مجرای ادراری سیستم ادراری تحتانی را شامل می شود مثانه در لگن قرار میگیرد و توسط عضلات و استخوان لگن نگهداری می شود مجرای ادراری در حقیقت یک لوله عضلانی است که به گردن مثانه بسته شده و ادرار را به خارج از بدن هدایت می نماید.

اسفنکتر ادراری نیز الیاف عضلانی به صورت حلقوی هستند که در محل اتصال مثانه به مجرای ادراری قرار دارد اسم دختر در طول مجرای ادرار و تا حدود قسمت میانی مجرا کشیده می شود و وظیفه هماهنگی با عضلات دیواره مثانه را به عهده دارد تا زمانی که مثانه در حال پر شدن با ادرار باشد عضله دیواره مثانه را در حالت شل ریلکس قرار می‌دهد، اسفنکتر در چنین شرایطی باید در حالت انقباض و بسته قرار بگیرد تا هیچ ادراری به بیرون نشت نکند این تست قبل از اقدام برای درمان بی اختیاری ادرار انجام می شود .

تصویر مثانه

به طور کلی مثانه می تواند میزان ۵۰۰ میلی لیتر ادرار را در زمان ۲ تا ۵ ساعت در خود نگهداری کند اگر مثانه از حد معین بیشتر پر شود و به حداکثر گنجایش خود نزدیک گردد فعالیت سیگنال های مغزی انقباض عضله مثانه آغاز می شود همزمان در نتیجه سیگنال های مغزی اسفنکتر خارجی شل می شود تا ادرار خارج شود

همانطور که بیان شد مثانه به کمک اسفنکتر و عضلات لگن باید قدرت نگهداری ادرار در خود را داشته باشد.

در صورتی که مثانه در محل مرحله ذخیره ادرار و یا پر شدن باشد نباید در حین سرفه یا عطسه و یا بروز فشار شکمی دچار نشت بشود. در مواردی که فرد با کوچکترین عطسه و یا سرفه دچار نشت ادرار می شود نسبت به درمان این عارضه باید به متخصص زنان و زایمان مراجعه نمایند .

متخصص زنان و زایمان  و یا  بهترین جراح بی اختیاری ادرار در تهران با انجام تست نوار مثانه به بررسی مشکلات بروز داده شده می پردازد علت نشت ادرار به طور دقیق مورد بررسی قرار بگیرد.

کاربرد های تست نوار مثانه

مثانه دارای میکروب

عفونت ادرار

معمولا با ابتلا به عفونت ادرار ، رحم و واژن دچار التهاب و سوزش خواهد شد ، همچنین ترشحات غیر عادی در این ناحیه دیده می شود که می تواند با خارش واژن همراه باشد .

این بیماری عفونی در زنان بسیار شایع است و حدودا از هر 5 نفر 3 نفر در طول زندگی به این بیماری مبتلا می شوند و آن را تجربه می کنند. عفونت های ادراری زمانی رخ میدهد که باکتری و سلول های مفید ادرار ، دچار بهم ریختگی تعادل شود .


شب ادراری

یکی از مشکلاتی که در اثر اختلال عملکرد مثانه رخ می دهد، شب ادراری است . شب ادراری برای هر سنی از افراد اتفاق می افتد .

از علل شب‌ادراری می‌توان به تأخیر در تکامل مغز، اختلالات سیستم اعصاب، مثانه نوروژنیک، ناپایداری مثانه، خواب سنگین، اختلالات روانی، بیماری‌های ارثی، عفونت، استرس، بیماریهای عضوی ناحیه مثانه یا آلت تناسلی، شلی یا کاهش ظرفیت مثانه، کمبود هورمون ضدادرار و… اشاره کرد.

شلوار خیس
خانم با لباس گلبهی


تکرر و یا بی اختیاری ادرار

بی اختیاری ادرار یکی از بیماری های شایع در زنان است که می تواند فعالیت های روزمره وی را تحت تاثیر قرار دهد.
عدم کنترل ادرار می تواند دلایل استرسی و یا فیزیولوژیک داشته باشد .
گاهی فشارهای روحی و استرس های ذاتی باعث می شود که فرد نتواند به موقع فشارهای مثانه را کنترل نماید و شاهد نشت ادرار شود که در این صورت نیاز به درمان بی اختیاری ادرار استرسی می باشد .
از طرفی با ضعیف شد عضلات و ماهیچه های کف لگن فرد دچار عدم کنترل ادرار و بی اختیاری ادرار شده و نشت ادرار با کمترین فشار شکمی رخ خواهد داد .

موارد اصلی نیاز به انجام نوار مثانه عبارتند از :

  • مثانه نوروژنیک ( متعاقب آسیب به مراکز کنترل ادراری درمغزیا نخاع )
  • مانند سکته مغزی ،تومور مغزی ،ضایعه نخاعی ، قطع نخاع ، بیماری ام اس ، فلج مغزی …
  • بی اختیاری ادراری حین سرفه و عطسه و زور زدن
  • تکرر ادرار شدید ، احساس فوریت شدید برای ادرار کردن
  • تاخیر در شروع ادرار ، احساس تخلیه ناکامل ادرار
  • عفونت های ادراری مکرر
  • شب ادراری اولیه که پس از پانزده سالگی همچنان ادامه دارد و رفع نشده است و شب ادراری ثانویه ( مواردی که در کودکی وجود نداشته و پس از بلوغ شروع شده است ).

موارد تجویز تست نوار مثانه ( تست یورودینامیک)

انجام این تست معمولا زمانی تجویز می شود که علائمی از مشکلات مجاری ادراری مشاهده شود. مشکلاتی از قبیل:
– تراوش ادرار
– تکرر ادرار
– ادرار دردناک
– نیاز فوری به دفع ادرار
– مشکلات مربوط به تخلیه کامل مثانه
– عود مجدد عفونت دستگاه ادراری
جهت انجام این تست، موارد زیر از سوی پزشک بررسی خواهد شد:
– مدت زمانی که طول می کشد ادرار تولید شود
– حجم ادرار تولید شده
– توانایی و یا عدم توانایی توقف جریان ادرار

در موارد فوق معمولا در صورتیکه علایم ادراری بیمار مداوم و آزار دهنده باشد و به درمان دارویی پاسخ مناسب داده نشود ، بیمار جهت انجام نوار مثانه یا تست یورودینامیک به متخصص فلوشیپ کف لگن  ارجاع داده می شود.

دکتر و بیمار روی صندلی


انواع تست نوار مثانه

یوروفلومتری

در این تست، سرعت و حجم ادرار اندازه گیری می شود. جهت انجام تست، نمونه ادرار فرد گرفته می شود و ابزار مخصوصی، نموداری را تهیه می کند که تغییرات جریان ادرار را نشان می دهد. غیر طبیعی بودن نتایج تست می تواند به معنای ضعیف شدن عضلات مثانه و یا انسداد جریان ادرار باشد. در این تست حجم ادرار باقی مانده در مثانه بعد ازادرار کردن اندازه گیری خواهد شد. این تست توسط اولتراسوند و با استفاده از امواج صوتی انجام می شود و تصاویری از مثانه در اختیار پزشک قرار خواهد گرفت.
امکان انجام این تست با استفادده از کاتتر، لوله ای ظریف و انعطاف پذیر امکان پذیر می باشد.

سیستومتری

در این تست، مشخص می شود که مثانه چه میزان ادرار را می تواند در خود نگه دارد، میزان فشار داخل مثانه و میزان پر بودن مثانه در زمان دفع ناگهانی ادرار اندازه گیری خواهد شد. از کاتتر برای تخلیه کامل مثانه استفاده می شود.
سپس کاتتر مخصوص و کوچک تری داخل مثانه قرار می گیرد تا میزان فشار داخل مثانه اندازه گیری شود.
بعد از تخیله کامل مثانه، مثانه با آب گرم پر می شود. اگر بیمار نیاز به دفع ناگهانی ادرار پیدا کند، حجم آب و فشار مثانه اندازه گیری خواهد شد.

اندازه گیری فشار نقطه نشت

در این تست، فشار نقطه نشت در طول تست سیتومتری اندازه گیری خواهد شد. با پر شدن مثانه در تست سیتومتری، انقباضات ناگهانی اتفاق می افتد و مقداری آب به بیرون تراوش خواهد کرد. در این تست، فشار این نقطه اندازه گیری می شود.

بررسی فشار جریان

در این تست، فشار مثانه به هنگام ادرار اندازه گیری می شود. بعد از تست سیتومتری، مثانه به طور کامل تخلیه می شود و در همین لحظه، فشار مثانه و جریان ادرار اندازه گیری خواهد شد. بررسی میزان فشار به تشخیص انسداد مثانه در بزرگ شدن پروستات کمک می کند.

الکترومیوگرافی

در این تست از گیرنده های مخصوصی برای اندازه گیری فعالیت الکتریکی عضلات و اعصاب داخل و اطراف مثانه و اسفنکترها استفاده می شود. در صورتی که تشخیص داده شود که مشکل ادراری ناشی از آسیب عضلانی و یا عصبی است، الکترومیوگرافی انجام خواهد شد.

تست های یورودینامیک ویدئویی

این تست ها، تصاویر و ویدئوهایی از مثانه در وضعیت پر و خالی را در اختیار پزشک قرار می دهند. اگر تست اشعه ایکس انجام شود، مثانه با مایع مخصوی پر می شود. در تست اولتراسوند نیز، مثانه با آب گرم پر می شود و امواج اولتراسوند تصاویری از مثانه را در اختیار پزشک قرار می دهد. انواع تست مثانه با تشخیص دقیق پزشک متخصص مورد استفاده قرار می گیرد.

بررسی های دقیق تر شامل تصویربرداری از مثانه در وضعیت پر و خالی، بررسی فشار داخل مثانه و یا بررسی فعالیت های عصبی و عضلانی می باشد.

نوع تست نیز با توجه به اطلاعات به دست آمده از وضعیت سلامتی و معاینات فیزیکی در نظر گرفته خواهد شد.


در بیشتر موارد، انجام تست نوار مثانه به آمادگی خاصی نیاز ندارد، تنها توصیه می شود بیمار تغییراتی را در میزان مایعات مصرفی و یا نحوه مصرف داروها ایجاد کند. بسته به نوع تست، ممکن است نیاز باشد بیمار با مثانه پر برای انجام تست مراجعه کند.

انجام تست نوار مثانه یا تست اورودینامیک به منظور بررسی عملکرد ذخیره و تخلیه مثانه مورد استفاده قرار می گیرد این بررسی عملکرد مجاری از نظر عصبی و عضلانی را تحت پوشش قرار داده و همچنین سیکل مثانه را به صورت دقیق تعیین می نماید

با انجام تست نوار مثانه در حقیقت می توان یک ارزیابی کامل و جامع از عملکرد مثانه در خصوص ذخیره و تخلیه ادرار انجام داد توسط تست نوار مثانه عملکرد اسفنکتر ادراری و مجاری ادراری و هماهنگی آنها با مثانه به طور دقیق بررسی شده و بیماری ها و مشکلاتی که در مثانه بروز نموده اند مورد بررسی قرار می گیرد.


عکس مثانه پر

برای انجام یک نوار مثانه کامل ابتدا به بیمار توصیه میشود از دو ساعت قبل از انجام تست مایعات فراوان مصرف کند تا احساس ادرار داشته باشد .

سپس مرحله اول یعنی اوروفلومتری انجام میشود واز بیمار خواسته میشود در دستگاه اوروفلومتری ادرار کند. در این مرحله حجم ادراردفعی ، سرعت جریان ادرار، و مدت زمان دفع کامل ادرار بررسی میشود .

در مرحله بعد برای انجام سیستومتری، با استفاده از سوند نلاتون بسیار باریک  ادرارباقیمانده در مثانه تخلیه شده و اندازه گیری میشود . سپس یک کاتتر باریک از طریق مجرا وارد مثانه شده و یک کاتتر باریک دیگر وارد مقعد میشود در انتهای این کاتترها سنسور وجود دارد تا فشار مثانه و همزمان روده اندازه گیری شود .سپس با سرم نرمال سالین گرم تدریجا و به آهستگی مثانه پر میشود ، در طی پر شدن از بیمار راجع به حس پر شدن مثانه سوال میشود واز وی  درخواست میشود در فواصل منظمی سرفه کند .

در مرحله سیستومتری حس پر شدن مثانه ، فشار مثانه ، انقباضات غیر ارادی در مثانه ، قابلیت ظرفیت پذیری مثانه بررسی میشود. همچنین احتمال نشت ادرار همراه با سرفه و عطسه و قدرت و استحکام اسفنکتر ادراری بررسی میشوند. زمانیکه حس پری مثانه به حداکثر رسید تست PFS ( یا اندازه گیری همزمان فشار مثانه و جریان ادرار) انجام می شود .

در مرحله PFS همزمان قدرت انقباضی عضله مثانه جهت دفع ادرار ، فشار مثانه در طی دفع ادرار و سرعت جریان ادرار بررسی میشوند .علاوه بر این هماهنگی اسفنکترادراری برای شل شدن کامل در مرحله دفع ادرار بررسی میشود.

در بعضی از بیماران به تشخیص پزشک از مراحل پر شدن و تخلیه مثانه عکس و ویدیو تهیه میشود که به این شیوه ویدیو یورودینامیک میگویند.

نهایتا پس از بررسی تمام یافته ها ، متخصص اورولوژی نوع اختلال عملکردی را تشخیص داده و مراحل درمانی را بر اساس آن برنامه ریزی می کند.

تست نوار مثانه (تست یورودینامیک)، تستی است که به بررسی عملکرد مثانه، اسفنکترها و پیشابراه که ادرار را دخیره و آزاد می کنند، می پردازد. عمده دلیل انجام این تست، بررسی توانایی مثانه در نگه داری و تخلیه کامل ادرار می باشد. معمولا این آزمایش قبل از درمان بی اختیاری ادرار با جراحی انجام می شود .


نتایج تست یورودینامیک

نتایج برخی تست های نوار مثانه مانند یوروفلومتری و یا سیستومتری، بلافاصله آماده می شوند. آماده شدن دیگر تست ها نیز چند روز زمان خواهد برد. پزشک با بیمار در خصوص نتایج به دست آمده و یا روش های درمانی به گفت وگو خواهد پرداخت.


اقدامات قبل از تست یورودینامیک

لیوان حاوی ادرار

جهت آمادگی تست چند روز قبل از انجام نوار مثانه باید آزمایش ادرار انجام شده باشد تا از عدم وجود عفونت اطمینان حاصل شود .

اگر بیمار سوند مداوم دارد باید از24 ساعت قبل آنتی بیوتیک مصرف شود . در افرادی که یبوست مزمن دارند توصیه میشود قبل از انجام نوار مثانه به کمک دارو دفع مدفوع انجام شده باشد تا فشار ناشی از پری روده در انجام تست اختلال ایجاد نکند.

عکس قرص سیپروفلوکساسین

اگر بیمار داروهایی شامل اکسی بوتینین ، تولترودین ، سولیفناسین ، تامسولوسین و بتانکول مصرف میکند باید از روز قبل قطع شوند . معمولا یک ساعت قبل از انجام تست یک عدد قرص سیپروفلوکساسین و یک عدد دیگر 12 ساعت پس از انجام تست جهت پیشگیری از عفونت ادراری مصرف میشود.

جهت به حداقل رساندن احساس درد میتوان از ژل لیدوکایین موضعی استفاده کرد.


مراقبت های بعد از تست نوار مثانه

بعد از انجام تست نوار مثانه، ممکن است بیمار تا چند ساعت هنگام ادرار کردن، احساس خوشانیدی نداشته باشد. نوشیدن یک لیوان آب هر نیم ساعت یک بار به مدت دو ساعت، به تسکین علائم کمک می کند.
مصرف آنتی بیوتیک به مدت دو روز، از بروز عفونت پیشگیری خواهد کرد. در صورت مشاهده علائمی از عفونت از قبیل تب و لرز و درد باید به پزشک متخصص فلوشیپ کف لگن مراجعه شود.

خانم در حال آب خوردن

پس از انجام تست نوار مثانه، ممکن است تا چند ساعت بیمار هنگام ادرار کردن، ناراحتی یا درد خفیفی را احساس کند.

همچنین به علت قرار گرفتن سوند در مجرای ادرار، ممکن است بیمار در ادرارش خون مشاهده کند.

نوشیدن نیم لیتر آب در هر ساعت به مدت 2 ساعت به بهبود علائم کمک می­کند.

مصرف دارو

همچنین پزشک ممکن است، پیشنهاد کند که بیمار، با آب گرم خود را بشوید و یا یک دستمال مرطوب گرم را بر روی مجرای اداری خود نگه دارد.

همچنین برای پیشگیری از درد و عفونت، پزشک مصرف مسکن بدون نسخه و آنتی بیوتیک را تجویز می­کند. در صورت داشتن علائمی چون، عفونت، لرز، درد و تب باید سریعاً با پزشک تماس گرفت.


توجه داشته باشید که :

در صورت مشاهده هر گونه نشت ادرار در زمان خندیدن ، سرفه و یا عطسه احتمال ابتلای شما به بی اختیاری ادرار وجود دارد ، معاینات و آزمایشات مخصوص در این رابطه کمک می کند که تشخیص دقیقی از علت ایجاد بیماری و شیوه ی درمان آن حاصل شود . ممکن است که نیاز به انجام عمل جراحی داشته باشید و یا اینکه با مصرف دارو مشکلتان حل شود . اما شیوه ی درمان در هر صورت به تشخیص جراح و با توجه به میزان آسیب وارد شده به اندام های کف لگن می باشد .

بی اختیاری ادرار یکی از بیماری هایی است که در صورت عدم درمان فرد را به مشکلات بسیاری همراه خواهد ساخت ، کاهش اعتماد به نفس و عدم انجام فعالیت های روزانه از مهم ترین مسائلی است که مبتلایان به این عارضه را تهدید می نماید . از این رو مراجعه به فلوشیپ کف لگن و اقدام برای درمان از مهم ترین مواردی است که توصیه اکید روی آن می شود .

همچنین ممکن است که فرد دچار افتادگی مثانه بشود در افتادگی مثانه قسمت بالای واژن کنترل مثانه را از دست داده و آن را به حفره واژن هدایت می کند این اختلال کف لگن باعث می شود که پیشاب را یا لوله ای که ادرار را از مثانه به خارج از بدن هدایت می کند دچار پیچ خوردگی بشود علاوه بر افتادگی مثانه یکی از شایع ترین بیماری ها نشت ادرار یا بی اختیاری ادرار می باشد

سوالات متداول

در این بخش برخی از سوالات رایج شما عزیزان در زمینه بی اختیاری ادرار و انجام تست نوار مثانه ارائه شده است .

  1. بی اختیاری ادرار در دوران بارداری و پس از آن اتفاق می افتد ؟

    این نو ع بی اختیاری در زمان بارداری از نوع استرسی می باشد. باید تحت مراقبت پزشک باشید.

  2. آیا تنها راه بی اختیاری ادرار عمل جراحی می باشد ؟

    بستگی به نوع بی اختیاری دارد بعد از تشخیص تصمیم درست گرفته می شود .

  3. آیا درمان بی اختیاری ادرار عوارض دارد ؟

    خیر ، در صورت جراحی مشکلات نشت ادرار بر طرف می شود .

برای امتیاز به این نوشته کلیک کنید!
[کل: 1 میانگین: 5]
برچسب ها:
پرسش و پاسخ تکمیلی

سوالات شما در اسرع وقت پاسخ داده شده و از طریق ایمیل اطلاع رسانی خواهد شد

4 دیدگاه ها
  1. زهره خان بابایی

    سلام دکتر جان مطلب عالی بود ممنون

    پاسخ
    • دکتر مریم کرمعلی

      ممنون لطف دارید

      پاسخ
  2. فرزانه عاطفی

    سلام هزینه تست نوار مثانه چقدر است ؟

    پاسخ
    • دکتر مریم کرمعلی

      سلام لطفا تماس بگیرید

      پاسخ
یک دیدگاه بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

Call Now Buttonتماس سریع با پزشک