بیوپسی با هیستروسکوپی؛ انقلابی در نمونه‌برداری و تشخیص مشکلات رحم

بیوپسی با هیستروسکوپی یک روش تشخیصی پیشرفته در بیماری‌های زنان است که طی آن پزشک با استفاده از وسیله‌ای باریک و مجهز به دوربین به نام هیستروسکوپ وارد حفره رحم می‌شود. این ابزار امکان مشاهده مستقیم دیواره داخلی رحم را فراهم می‌کند و به پزشک اجازه می‌دهد هرگونه ضایعه، پولیپ، فیبروم یا بافت غیرطبیعی را به‌طور دقیق بررسی کرده و در صورت نیاز نمونه‌برداری (بیوپسی) انجام دهد. برخلاف روش‌های سنتی نمونه‌برداری که بدون دید مستقیم انجام می‌شوند، هیستروسکوپی این مزیت را دارد که نواحی مشکوک به‌طور مشخص دیده و از همان بخش نمونه گرفته شود. همین امر دقت تشخیص بیماری‌هایی مانند سرطان آندومتر، هیپرپلازی یا علل خونریزی‌های غیرطبیعی رحم را به‌طور قابل توجهی افزایش می‌دهد.

بیوپسی با هیستروسکوپی چیست؟

بیوپسی با هیستروسکوپی روشی نوین و دقیق در تشخیص بیماری‌های رحم است که در آن پزشک با استفاده از یک وسیله باریک مجهز به دوربین (هیستروسکوپ)، از بخش‌های مشکوک نمونه‌برداری انجام می‌دهد. این روش نسبت به نمونه‌برداری کورکورانه (Blind biopsy) مزیت‌های زیادی دارد؛ از جمله دقت بالاتر در تشخیص، کاهش احتمال خطا و امکان مشاهده همزمان ضایعات یا پولیپ‌ها. هیستروسکوپی معمولا برای بررسی علل خونریزی‌های غیرطبیعی رحم، ناباروری، یا ارزیابی تغییرات مشکوک در سونوگرافی و پاپ اسمیر به کار می‌رود و به دلیل کم‌تهاجمی بودن، دوران نقاهت کوتاهی دارد.

برای مشاوره و کسب اطلاعات بیشتر در این زمینه با مطب دکتر مریم کرمعلی فلوشیپ کف لگن تماس بگیرید.

تفاوت بیوپسی هیستروسکوپی با روش‌های سنتی

تفاوت بیوپسی هیستروسکوپی با روش‌های سنتی در چند جنبه اصلی قابل توضیح است:

1. روش انجام: در روش سنتی (مانند کورتاژ تشخیصی یا بیوپسی کور)، نمونه‌برداری بدون دید مستقیم از رحم انجام می‌شود و احتمال دارد بخش‌های غیرطبیعی نادیده گرفته شوند. اما در هیستروسکوپی، پزشک با دوربین داخل رحم را مشاهده کرده و دقیقاً از همان نواحی مشکوک نمونه می‌گیرد.
2. دقت تشخیص: بیوپسی سنتی ممکن است نتایج منفی کاذب یا مثبت کاذب داشته باشد، چون همه نواحی رحم بررسی نمی‌شوند. در مقابل، هیستروسکوپی دقت تشخیصی بالاتری دارد زیرا ضایعات به‌طور مستقیم دیده می‌شوند.
3. کاربرد بالینی: در روش سنتی بیشتر برای تشخیص اولیه استفاده می‌شود، ولی هیستروسکوپی علاوه بر تشخیص، می‌تواند هم‌زمان برخی مشکلات مانند پولیپ یا فیبروم کوچک را نیز درمان کند.
4. میزان تهاجم و راحتی بیمار: هر دو روش کم‌تهاجمی هستند، اما هیستروسکوپی به دلیل استفاده از ابزار ظریف‌تر و کنترل بهتر، معمولاً با ناراحتی کمتر و عوارض محدودتر همراه است.
5. زمان بهبود: در بیوپسی سنتی، ممکن است خونریزی یا ناراحتی بیشتری رخ دهد و دوره نقاهت کمی طولانی‌تر باشد؛ در حالی که در هیستروسکوپی معمولاً بیمار زودتر به زندگی عادی بازمی‌گردد.

بیشتر بخوانید: علل افتادگی رحم

موارد کاربرد بیوپسی با هیستروسکوپی

موارد کاربرد بیوپسی با هیستروسکوپی بسیار متنوع است و بیشتر در بررسی مشکلات مربوط به رحم به‌کار می‌رود. مهم‌ترین موارد استفاده عبارت‌اند از:

1. خونریزی‌های غیرطبیعی رحم

زمانی که زن دچار خونریزی شدید، طولانی‌مدت یا نامنظم باشد، هیستروسکوپی کمک می‌کند علت آن مشخص شود. بیوپسی می‌تواند وجود تغییرات سلولی غیرطبیعی، پولیپ یا حتی بدخیمی را روشن کند.

2. تشخیص سرطان یا پیش‌سرطان آندومتر

اگر در سونوگرافی یا تست‌های دیگر ضخیم شدن آندومتر یا ضایعات مشکوک مشاهده شود، بیوپسی هیستروسکوپی دقیق‌ترین روش برای بررسی احتمال سرطان یا هیپرپلازی (تکثیر غیرطبیعی سلول‌ها) است.

3. بررسی ناباروری و سقط‌های مکرر

گاهی مشکلاتی مانند چسبندگی داخل رحم (سندروم آشرمن)، پولیپ‌ رحم یا فیبروم‌های زیرمخاطی علت ناباروری یا سقط‌های مکرر هستند. با هیستروسکوپی می‌توان همزمان مشکل را شناسایی و حتی درمان کرد.

4. پیگیری نتایج غیرطبیعی در سونوگرافی یا آزمایش‌های قبلی

اگر در سونوگرافی رحم، یافته‌هایی مثل توده یا ضخامت غیرطبیعی دیده شود، بیوپسی هیستروسکوپی بهترین راه برای ارزیابی دقیق و قطعی است.

5. کنترل و پیگیری درمان‌ها

در بیمارانی که تحت درمان دارویی یا هورمونی برای بیماری‌های رحم قرار دارند، این روش می‌تواند برای بررسی پاسخ بافت رحم به درمان مورد استفاده قرار گیرد.

اقدامات قبل و بعد بیوپسی با هیستروسکوپی

پیش از انجام بیوپسی با هیستروسکوپی لازم است بیمار با پزشک مشاوره کند، آزمایش‌ها و سونوگرافی‌های لازم را انجام دهد و در صورت تجویز پزشک چند ساعت پیش از عمل ناشتا بماند؛ همچنین ممکن است داروهایی برای شل شدن دهانه رحم یا کاهش اضطراب قبل از عمل تجویز شود. پس از انجام هیستروسکوپی، بیمار باید مدتی کوتاه تحت نظر بماند و سپس می‌تواند به خانه بازگردد. در روزهای بعد، احساس درد خفیف شبیه قاعدگی یا لکه‌بینی طبیعی است و معمولا با استراحت و مصرف داروهای ساده برطرف می‌شود. توصیه می‌شود تا چند روز از فعالیت‌های سنگین و روابط جنسی خودداری کرده و در صورت بروز تب، خونریزی شدید یا درد غیرعادی سریعا به پزشک مراجعه شود.

بیشتر بخوانید: زخم دهانه رحم

مراحل انجام بیوپسی با هیستروسکوپی

مراحل انجام بیوپسی با هیستروسکوپی به‌طور کلی به صورت زیر است:

1. آمادگی بیمار

• قبل از انجام، پزشک ممکن است آزمایش خون، سونوگرافی یا تست‌های دیگر تجویز کند.
• بیمار معمولاً باید چند ساعت قبل ناشتا باشد.
• گاهی دارو یا آرام‌بخش سبک تجویز می‌شود تا اضطراب و درد کمتر شود.

2. بی‌حسی یا بیهوشی

• بسته به شرایط، از بی‌حسی موضعی، بی‌حسی نخاعی یا بیهوشی کوتاه‌مدت استفاده می‌شود.
• در برخی موارد ساده، حتی بدون بیهوشی نیز قابل انجام است.

3. ورود هیستروسکوپ به رحم

• هیستروسکوپ (یک لوله باریک و انعطاف‌پذیر مجهز به دوربین) از طریق واژن و دهانه رحم وارد رحم می‌شود.
• برای دید بهتر، داخل رحم با مایع استریل (مثل سالین) یا گاز دی‌اکسیدکربن پر می‌شود.

4. مشاهده و بررسی حفره رحم

• پزشک به کمک مانیتور، دیواره رحم را به‌صورت مستقیم مشاهده می‌کند.
• ضایعاتی مثل پولیپ، فیبروم یا نواحی غیرطبیعی به‌طور واضح قابل تشخیص هستند.

5. نمونه‌برداری (بیوپسی)

• در صورت مشاهده ضایعه مشکوک، ابزار مخصوص از طریق هیستروسکوپ وارد شده و قطعه کوچکی از بافت برداشت می‌شود.
• نمونه برای بررسی پاتولوژی به آزمایشگاه ارسال می‌شود.

6. پایان عمل و ریکاوری

• پس از خروج ابزار، بیمار معمولا مدت کوتاهی تحت نظر قرار می‌گیرد.
• ممکن است کمی درد خفیف شبیه درد قاعدگی یا لکه‌بینی وجود داشته باشد که طبیعی است.

7. دریافت نتایج

• نتیجه بیوپسی اغلب طی چند روز تا یک هفته آماده می‌شود و تشخیص قطعی را مشخص می‌کند.

این مراحل در مجموع یک روش کم‌تهاجمی و نسبتا کوتاه (۲۰ تا ۴۵ دقیقه) محسوب می‌شود و بیمار اغلب همان روز مرخص می‌گردد.

نتیجه گیری

بیوپسی با هیستروسکوپی روشی نوین، کم‌تهاجمی و بسیار دقیق برای بررسی مشکلات داخل رحم است که نسبت به روش‌های سنتی، دقت بالاتری در تشخیص ضایعات و بیماری‌ها دارد. این روش نه‌تنها امکان مشاهده مستقیم حفره رحم و نمونه‌برداری هدفمند را فراهم می‌کند، بلکه در برخی موارد می‌تواند همزمان نقش درمانی نیز داشته باشد. رعایت مراقبت‌های قبل و بعد از عمل، پیگیری نتایج پاتولوژی و مشاوره منظم با پزشک، کلید دستیابی به بهترین نتیجه و تشخیص به‌موقع بیماری‌های رحم به شمار می‌رود.