جراحی کولپوکلیزیس یا بستن واژن درچه شرایطی ضرورت دارد؟

جراحی کولپوکلیزیس (Colpocleisis) یکی از روش‌های جراحی برای درمان پرولاپس شدید اندام‌های لگنی در زنان است، به‌ویژه در زنانی که دیگر تمایلی به حفظ عملکرد جنسی ندارند. در این روش، واژن به‌صورت کامل یا جزئی بسته می‌شود تا از بیرون‌زدگی رحم، مثانه یا روده کوچک از طریق دیواره واژن جلوگیری شود. در ادامه به طور جامع به این جراحی می پردازیم. با ما همراه باشید.

برای مشاوره و کسب اطلاعات بیشتر در این زمینه با مطب دکتر مریم کرمعلی فلوشیپ کف لگن تماس بگیرید.

جراحی کولپوکلیزیس چیست؟

افتادگی اندام‌های لگنی (Pelvic Organ Prolapse) یکی از مشکلات نسبتا شایع در زنان، به‌ویژه در سنین بالا یا پس از زایمان‌های متعدد است؛ اختلالی که ممکن است با نشانه‌هایی مانند احساس فشار در ناحیه واژن، برآمدگی خارجی، بی‌اختیاری ادرار، دشواری در دفع مدفوع یا احساس نارضایتی عمومی از وضعیت لگن همراه باشد. در مواردی که این افتادگی به مراحل پیشرفته می‌رسد و دیگر روش‌های غیرجراحی پاسخ‌گو نیستند، پزشکان گزینه‌ای به‌نام جراحی كولپوكليزيس را مطرح می‌کنند.

کولپوکلیزیس یک روش جراحی تخصصی در حوزه زنان و اوروژینکولوژی است که در آن، دیواره‌های واژن به‌طور کامل به یکدیگر دوخته می‌شوند تا مجرای واژن بسته شود. هدف از این جراحی، حذف فضای داخلی واژن برای جلوگیری از بیرون‌زدگی مجدد اندام‌های لگنی است. به بیان ساده‌تر، وقتی فضای داخلی واژن دیگر حفظ عملکرد فیزیولوژیک خاصی برای فرد ندارد (مثلا در مواردی که بیمار دیگر نیازی یا تمایلی به برقراری رابطه جنسی واژینال ندارد)، بسته شدن آن می‌تواند روشی مؤثر، دائمی و با حداقل عوارض برای کنترل افتادگی پیشرفته لگن باشد.

بیشتر بخوانید: جراحی اسلینگ مجاری ادراری

چه کسانی کاندیدای مناسب جراحی كولپوكليزيس هستند؟

جراحی كولپوكليزيس برای همه مناسب نیست. این روش درمانی صرفا برای گروه خاصی از بیماران در نظر گرفته می‌شود که شرایط و نیازهای مشخصی دارند. به‌طور کلی، مناسب‌ترین کاندیداها دارای ویژگی‌های زیر هستند:

１.  زنان مسن با فعالیت جنسی غیر فعال

این جراحی معمولاً برای زنان پس از یائسگی که دیگر تمایلی یا نیازی به فعالیت جنسی واژینال ندارند، انجام می‌شود. چرا که پس از این عمل، امکان رابطه جنسی از طریق واژن وجود نخواهد داشت. بنابراین ترجیح بر آن است که پیش از جراحی، تصمیم‌گیری آگاهانه و قطعی در این‌باره انجام شود.

２.  مبتلایان به پرولاپس شدید و عود کننده لگن

کسانی که دچار افتادگی کامل ارگان‌های لگنی (رحم، مثانه یا رکتوم) به داخل یا بیرون واژن شده‌اند، و علیرغم درمان‌های دیگر همچنان از این مشکل رنج می‌برند، از جمله بهترین کاندیداهای این عمل هستند.
به‌ویژه اگر بیمار تمایلی به انجام جراحی‌های بزرگ‌تر و پرخطرتر (مثل هیسترکتومی یا ترمیم‌های مش‌دار) نداشته باشد.

３.  بیمارانی با شرایط پزشکی خاص که جراحی‌های پیچیده‌تر برایشان خطرناک است

در مواردی که فرد بیماری‌های مزمن زمینه‌ای دارد مانند مشکلات قلبی، دیابت کنترل‌نشده، یا ضعف بدنی ناشی از سن بالا پزشک ممکن است برای کاهش خطرات، کولپوکلیزیس را به عنوان یک گزینه ایمن و کم‌تهاجمی پیشنهاد دهد. این جراحی معمولاً با بی‌حسی موضعی یا نخاعی قابل انجام است و دوران نقاهت کوتاه‌تری دارد.

４.  کسانی که از علائم ناراحت‌کننده رنج می‌برند

زنانی که به دلیل افتادگی شدید، با مشکلاتی مانند احساس فشار در لگن، ناراحتی در راه‌رفتن یا نشستن، بی‌اختیاری ادرار، یا مشکل در تخلیه ادرار یا مدفوع مواجه‌اند، می‌توانند از نتایج مثبت این عمل بهره‌مند شوند.

بیشتر بخوانید: درمان بی اختیاری ادرار

مزایای جراحی كولپوكليزيس

• نیاز به استفاده از مش‌های تهاجمی یا پروتزها ندارد.
• بافت‌های طبیعی واژن به‌عنوان پوشش بخیه‌ها عمل می‌کنند.
• میزان خونریزی کمتر و دوران نقاهت کوتاه‌تر نسبت به جراحی‌های بازسازی پیچیده‌تر.

اقدامات لازم قبل از جراحی كولپوكليزيس

قبل از انجام جراحی کولپوکلیزیس، آماده‌سازی دقیق و مرحله‌ای نقش بسیار مهمی در موفقیت عمل و روند بهبودی دارد. در اینجا مهم‌ترین مراحل و نکاتی که باید به آن‌ها توجه داشته باشید را به طور کامل بررسی می‌کنیم:

１.  ارزیابی جامع پزشکی و معاینات تخصصی

اولین قدم، انجام معاینات دقیق توسط متخصص زنان است. پزشک با بررسی وضعیت لگن، میزان افتادگی و نوع ارگان‌های درگیر، بهترین روش درمان را پیشنهاد می‌دهد. اگر علائم ادراری یا مشکلات گوارشی دارید، احتمالا نیاز به آزمایش‌های تکمیلی مانند تست‌های عملکرد مثانه یا تصویربرداری دارید. این ارزیابی‌ها کمک می‌کنند تا جراحی دقیق‌تر برنامه‌ریزی شود و از بروز مشکلات بعدی پیشگیری گردد.

２.  بررسی شرایط عمومی سلامت

برای اطمینان از اینکه بدن شما توان تحمل جراحی را دارد، باید آزمایش‌های خون، فشار خون، وضعیت قلب و ریه‌ها انجام شود. وجود بیماری‌های زمینه‌ای مثل دیابت یا مشکلات قلبی می‌تواند روند جراحی و بیهوشی را تحت تاثیر قرار دهد، بنابراین کنترل دقیق این بیماری‌ها قبل از عمل ضروری است.

３.  مشاوره کامل درباره جراحی و عواقب آن

یکی از مهم‌ترین مراحل پیش از کولپوکلیزیس، آگاهی کامل از ماهیت جراحی است. پزشک باید به شما توضیح دهد که با این عمل، کانال واژن به طور کامل بسته می‌شود و پس از آن امکان برقراری رابطه جنسی واژینال وجود نخواهد داشت. این موضوع باید کاملاً برای شما روشن و پذیرفته شده باشد؛ چرا که بازگشت این عمل بسیار دشوار است. سوالات خود را حتما مطرح کنید و اگر نیاز دارید، مشاوره روان‌شناسی را در نظر بگیرید.

４.  تنظیم داروها

اگر داروهای رقیق‌ کننده خون مثل آسپرین یا وارفارین مصرف می‌کنید، باید حتما قبل از عمل با نظر پزشک آن‌ها را قطع یا جایگزین کنید تا خطر خونریزی حین جراحی کاهش یابد. همچنین داروهای سایر بیماری‌ها باید در شرایط پایدار باشند تا مشکلی در جراحی پیش نیاید.

５.  آماده‌سازی جسمی و روانی

حفظ بهداشت ناحیه واژن قبل از عمل بسیار اهمیت دارد؛ زیرا هرگونه عفونت می‌تواند عوارض جدی پس از جراحی ایجاد کند. همچنین ترک سیگار و مصرف نکردن الکل چند روز قبل از عمل به بهبود سریع‌تر کمک می‌کند. از نظر روانی نیز بهتر است خود را برای تغییر دائمی آماده کنید و در صورت نیاز با مشاور صحبت کنید تا تصمیم‌ تان با آرامش و اطمینان کامل باشد.

بیشتر بخوانید: سندرم راکی تانسکی

روند و نحوه انجام جراحی كولپوكليزيس چگونه است؟

جراحی كولپوكليزيس یکی از روش‌های نسبتا ساده ولی دقیق در درمان افتادگی شدید لگن است که معمولاً تحت بی‌هوشی عمومی یا بی‌حسی نخاعی انجام می‌شود. روند این جراحی به شرح زیر است:

آماده‌سازی بیمار:
پس از انتقال به اتاق عمل و انجام بی‌هوشی، ناحیه تناسلی به‌طور کامل ضدعفونی و آماده می‌شود. این مرحله برای جلوگیری از عفونت‌های پس از عمل بسیار حیاتی است.

بستن کانال واژن:
جراح دیواره‌های قدامی و خلفی واژن را به یکدیگر نزدیک و با استفاده از بخیه‌های قابل جذب می‌دوزد تا کانال واژن به طور کامل بسته شود. در روش‌های مختلف، ممکن است جراح بخشی از بافت‌ها را برداشته یا به‌صورت جزئی فضای کانال را مسدود کند (مانند روش LeFort که بخشی از واژن بسته می‌شود و کانال‌های کوچکی برای ترشحات باقی می‌ماند) انتخاب روش بسته به شرایط بیمار و نظر جراح دارد.

مدت زمان جراحی:
معمولا این جراحی بین ۳۰ تا ۶۰ دقیقه به طول می‌انجامد و نسبت به سایر جراحی‌های لگنی کمتر تهاجمی است.

مزیت‌های این روش:

• نیاز به استفاده از مش‌های تهاجمی یا پروتزها ندارد.
• بافت‌های طبیعی واژن به‌عنوان پوشش بخیه‌ها عمل می‌کنند.
• میزان خونریزی کمتر و دوران نقاهت کوتاه‌تر نسبت به جراحی‌های بازسازی پیچیده‌تر.

خروج از اتاق عمل و مراقبت اولیه:
بلافاصله پس از جراحی، بیمار به بخش مراقبت‌های پس از عمل منتقل می‌شود و تحت نظر قرار می‌گیرد تا علائم حیاتی پایدار شود و هرگونه عارضه احتمالی سریعاً شناسایی شود.

دلیل انجام جراحی کولپوکلیزیس چیست؟

جراحی كولپوكليزيس به دلایل زیر انجام می‌شود:

1. درمان افتادگی شدید و پیشرفته لگن:

وقتی اندام‌هایی مانند رحم، مثانه یا روده به شدت به سمت پایین یا خارج از واژن جابه‌جا شده‌اند و باعث بیرون‌ زدگی واضح و آزاردهنده شده‌اند، کولپوکلیزیس می‌تواند با بستن کانال واژن از بازگشت این افتادگی جلوگیری کند.

2. رفع علائم ناراحت‌کننده و بهبود وضعیت سلامت بیمار:

بسیاری از بیماران از احساس سنگینی، درد، بی‌اختیاری ادرار یا اختلالات دفع رنج می‌برند که با جراحی كولپوكليزيس این علائم به طور چشمگیری کاهش می‌یابد و زندگی روزمره به حالت طبیعی بازمی‌گردد.

3. زمانی که بیمار دیگر تمایلی به حفظ عملکرد جنسی واژینال ندارد:

از آنجا که این جراحی کانال واژن را مسدود می‌کند، معمولاً برای زنانی انجام می‌شود که فعالیت جنسی واژینال برایشان اولویت ندارد یا تمایل به ادامه آن ندارند.

4. کاهش خطرات جراحی‌های پیچیده‌تر:

برای برخی بیماران با سن بالا یا بیماری‌های زمینه‌ای که انجام جراحی‌های بازسازی لگنی طولانی و پرریسک برایشان مناسب نیست، کولپوکلیزیس به عنوان یک روش کم‌تهاجمی، سریع و با دوره نقاهت کوتاه‌تر انتخاب می‌شود.

نتیجه گیری

جراحی كولپوكليزيس روشی موثر و قطعی برای درمان افتادگی شدید اندام‌های لگنی در زنانی است که دیگر تمایلی به حفظ عملکرد جنسی واژینال ندارند. این جراحی با بستن دائمی کانال واژن، علائمی مانند فشار لگن، بی‌اختیاری ادرار و بیرون‌زدگی اندام‌ها را برطرف می‌کند و کیفیت زندگی بیمار را بهبود می‌بخشد. موفقیت این روش مستلزم ارزیابی دقیق قبل از عمل، اجرای صحیح جراحی توسط تیم تخصصی و رعایت مراقبت‌های پس از آن است. به‌طور کلی، کولپوکلیزیس گزینه‌ای مناسب برای زنانی است که به دنبال راه‌حلی قطعی و با عوارض کمتر برای افتادگی شدید لگن هستند و با محدودیت‌های عملکردی پس از عمل کاملاً آگاه و پذیرای آن هست