زخم دهانه رحم؛ حقایق ناگفته از علائم خاموش تا درمان قطعی

زخم دهانه رحم امروزه ذهن بسیاری از بانوان را به خود درگیر کرده است. به بیانی دیگر وجود عارضه هایی مانند زخم دهانه رحم ممکن است برای افراد نگرانی‌های بسیاری را رقم بزند. در این مقاله قصد داریم به بررسی کامل آن بپردازیم. درنتیجه اگر شما هم در جستجو پاسخ سوالات خود در این زمینه هستید همراه ما باشید.

زخم دهانه رحم چیست؟

زخم دهانه رحم یکی از عارضه هایی است که با منشا عفونی یا باکتریایی فرد مبتلا را درگیر بیماری های واژینال کرده و ممکن است با شیوع خود باعث ایجاد سرطان دهانه رحم یا سرویکس شود. تشخیص به موقع این بیماری می تواند از تشدید آن جلوگیری کرده و مانع از سرطانی شدن دهانه رحم شود. یکی از آزمایشات مرسوم برای شناسایی دقیق این بیماری انجام آزمایشات خون ، بررسی بالینی و پاپ اسمیر است. البته تشخیص زخم دهانه رحم به تنهایی با پاپ اسمیر امکان‌پذیر نیست. پاپ اسمیر یکی از روش‌های تشخیصی در سرطان سرویکس (گردن رحم) است و برای تشخیص زخم دهانه رحم از روش‌های دیگری مانند انجام نمونه برداری با کولپوسکوپی، بررسی بافتی (بیوپسی) یا سونوگرافی استفاده می‌شود. در هر صورت شما برای تشخیص این عارضه با توجه به علائمی که مشاهده می کنید نیاز به متخصص زنان و زایمان دارید که در این خصوص می توانید به مطب دکتر مریم کرمعلی جراح و متخصص زنان و فلوشیپ کف لگن مراجعه نمایید.

نشانه های زخم دهانه رحم

در صورتی که شما علائمی مثل خونریزی بین قاعدگی‌ها، درد شدید، خارش، سوزش و یا عفونت دهانه رحم دارید، بهتر است به پزشک خود مراجعه کنید تا دقیقاً تشخیص و درمان مناسب را برای شما تعیین کند. به طور کلی علائم و نشانه های زخم دهانه رحم شامل موارد زیر است:

1. خونریزی غیر عادی واژن بعد از رابطه جنسی یا بین دوره های پریود
2. احساس شدید درد در ناحیه لگن و شکم پایین
3. تغییرات در دوره های قاعدگی و یا میزان خونریزی آن
4. ترشحات با بوی نا مطبوع و بیش از اندازه
5. کاهش وزن بدون رژیم و یا تحرک ورزشی
6. خستگی، ضعف و اشتهای کم
7. خارش و سوزش در ناحیه تناسلی و دهانه رحم
8. مشاهده ترشحات سبز رنگ یا رنگ های تیره با بوی نا مطبوع

با توجه به اینکه علائم زخم دهانه رحم ممکن است برای بسیاری از افراد متفاوت باشد، بهتر است در صورت تجربه هرگونه علائم نامبرده، به پزشک خود مراجعه کنید. بهترین راهکار به جای قضاوت عجولانه نسبت به بیماری ها مراجعه فوری به متخصص زنان است. ممکن است برخی از علائم در بیماری های زنان مشابه و یا نزدیک به هم باشند که در این مورد شما را برای تشخیص دچار ابهام و چالش نماید.

بیشتر بخوانید:عفونت قارچی واژن

دلایل ایجاد زخم دهانه رحم چیست؟

زخم دهانه رحم (Cervical Erosion) بیشتر در اثر عفونی شدن ناحیه واژن و یا وجود باکتری ایجاد می شود. رعایت موارد بهداشتی و جنسی در ابتلای افراد به این بیماری بسیار مهم است. در موارد دیگر التهابات یا ورود ویروس ها می توانند باعث زخم دهانه رحم شوند. مراقبت از واژن در تمامی مراحل زندگی مهم است و شما در سفر، جراحی ها ، بیماری ها و تفریحات باید مراقب بهداشت واژن باشید. به طور کلی برخی از عوامل شامل موارد زیر می‌باشند:

عفونت‌های باکتریایی و ویروسی

عفونت‌هایی مانند پاپیلوماویروس انسانی (HPV)، کلامیدیا و گنوره می‌توانند باعث ایجاد زخم در دهانه رحم شوند. این عفونت‌ها به بافت دهانه رحم آسیب می‌زنند و موجب التهاب و تغییرات سلولی می‌شوند که در برخی موارد به زخم‌ ایجاد می‌شود.

سوء استفاده جنسی یا آسیب فیزیکی

آسیب‌های فیزیکی و یا سوءاستفاده‌های جنسی می‌توانند منجر به ایجاد زخم در دهانه رحم شوند. این آسیب‌ها می‌توانند به بافت حساس این ناحیه صدمه زده و در طول زمان منجر به التهاب و زخم شوند.

تغییرات هورمونی

تغییرات هورمونی، به ویژه در دوران بارداری یا در هنگام مصرف قرص‌های ضدبارداری، می‌توانند باعث تغییرات در سلول‌های دهانه رحم شوند. این تغییرات می‌توانند زمینه‌ساز ایجاد زخم و التهاب در این ناحیه باشند.

زایمان

فرآیند زایمان به‌ویژه هنگام عبور نوزاد از کانال تولد می‌تواند باعث فشار و آسیب به دهانه رحم شود. این آسیب‌ها ممکن است منجر به زخم یا ترک‌های کوچک در ناحیه دهانه رحم شوند که ممکن است برای مدتی باقی بمانند.

استفاده از وسایل جلوگیری از بارداری

استفاده از آی‌یو‌دی (IUD) یا دیگر وسایل جلوگیری از بارداری ممکن است باعث تحریک یا ایجاد التهاب در دهانه رحم شود. این وسایل می‌توانند در طول زمان باعث ایجاد زخم و حساسیت در دهانه رحم شوند.

برخی از اختلالات خودایمنی

بیماری‌های خودایمنی مانند لوپوس می‌توانند باعث آسیب به بافت‌های مختلف بدن از جمله دهانه رحم شوند. در این بیماری‌ها، سیستم ایمنی بدن به اشتباه به بافت‌های سالم حمله می‌کند و این می‌تواند منجر به زخم‌های مزمن در ناحیه دهانه رحم گردد.

واژینیت و التهاب

التهاب‌های واژنی مانند واژینیت ناشی از قارچ‌ها یا باکتری‌ها ممکن است به دهانه رحم گسترش یابند و آن را تحریک کنند. این التهاب می‌تواند باعث ایجاد زخم‌ها و خونریزی در دهانه رحم شود.

سیگار کشیدن

سیگار کشیدن یکی از عوامل خطرناک برای سلامت دهانه رحم است. مواد شیمیایی موجود در سیگار می‌توانند بافت‌های حساس دهانه رحم را آسیب زده و باعث ایجاد زخم‌های مزمن در این ناحیه شوند.

سابقه خانوادگی

برخی از زنان ممکن است به دلیل داشتن سابقه خانوادگی مبتلا به زخم دهانه رحم یا بیماری‌های مشابه، مستعدتر به ایجاد این زخم‌ها باشند. ژنتیک می‌تواند عاملی برای افزایش ریسک این مشکلات باشد.

سرطان دهانه رحم

در برخی موارد، سرطان دهانه رحم می‌تواند به عنوان یک علت نهفته در ایجاد زخم در این ناحیه در نظر گرفته شود. این بیماری اغلب با تغییرات سلولی و آسیب به بافت دهانه رحم همراه است که ممکن است به شکل زخم ظاهر شود.

اقدامات مهم در صورت بروز زخم دهانه رحم

شاید بعد از بروز علائمی از زخم دهانه رحم بر این تصور باشیم که نیازی به انجام اقدامات خاصی نیست و افراد می‌توانند با درمان‌های خانگی این موضوع را رفع کنند. باید توجه داشته باشیم که این تصور اشتباه است. بهتر از بعد از بروز علائمی از این عارضه آزاردهنده به پزشک مراجعه کرده و شرایط را مورد بررسی قرار دهیم. البته اقدامات انجام شده باید توسط پزشک بعد از بررسی وضعیت تجویز گردد اما با رعایت نکاتی کلی می‌توانید تاثیر بسیاری بر این عارضه داشته باشید. این اقدامات شامل: 

• رعایت بهداشت فردی: به طور کلی  رعایت بهداشت فردی می‌تواند کمک کننده مفیدی در سلامتی باشد در نتیجه در زخم دهانه رحم نیز می‌تواند مفید واقع شود. در این میان استحمام روزنه، استفاده از لباس‌های نخی مناسب، در دوره قاعدگی تعویض مرتب پد بهداشتی و … جزو مهمترین آنان به شمار می‌رود.
• استراحت کافی: یکی دیگر از مواردی که می‌تواند در سلامتی بدن نقش مهمی را ایفا کند، استراحت کافی است. در نتیجه استراحت کافی و خودداری از فعالیت‌های سنگین می‌تواند در بهبود زخم دهانه رحم نقش مهمی را ایفا کند.

بیشتر بخوانید: بهترین جراح هیسترکتومی

• پرهیز از رابطه جنسی:  بعد از تشخیص قطعی این عارضه ممکن است پزشک به شما توصیه کند تا زمان بهبودی کامل از شروع رابطه جنسی خودداری کنید. دلیل تاکید بسیار بر این موضوع آن است که با شروع رابطه جنسی امکان ورود باکتری‌ها و عوامل عفونی ایجاد می‌گردد. همین موضوع می‌تواندباعث ایجاد عفونت یا تاخیر در بهبود زخم شود. به بیانی دیگر عفونت و همچنین آسیب بیشتر به بافت، می‌تواند مسیر بهبودی را مختل کرده  در برخی مواقع باعث طولانی شدن مسیر درمان شود.
• مصرف نکردن دخانیات: بهتر است از مصرف مواد محرک مانند سیگار، الکل و … پرهیز کنید. علت تاکید بسیار این موضوع آن است که دخانیات باعث انقباض رگ‌های خونی و کاهش جریان خون به بافت‌های آسیب دیده می‌شود.

درمان زخم دهانه رحم

درمان زخم دهانه رحم با توجه به علت بروز آن تعیین می شود، در واقع بعد از تشخیص علت می توان نوع درمان را مشخص نمود. همچنین شدت بیماری هم در درمانی که مد نظر قرار می گیرد تاثیر گذار است. در صورتی که زخم دهانه رحم ناشی از عفونت باکتریایی باشد، ممکن است پزشک شما داروهای ضدعفونی و ضد التهابی به شما تجویز کند. اگر شدت بیماری زیاد باشد و بخش های اعظمی از دهانه رحم درگیر شده باشد ممکن است که روش های جراحی در نظر گرفته شود.درمان با روش جراحی در مواردی که خونریزی واژن شدید و غیر قابل کنترل باشد نیز تجویز می شود. در هر صورت تصمیم نهایی درمان زخم دهانه رحم، بر اساس علت و شدت آن، بعد از معاینه پزشک شما تعیین خواهد شد. لذا بهتر است که برای درمان و مشاوره دقیق تر به پزشک خود مراجعه کنید.

در صورتی که زخم دهانه رحم ناشی از عوامل دیگری مانند فشار خون بالا، بیماری های خاص یا استفاده از داروهای خاص باشد، پزشک ممکن است به شما داروهایی مانند آنتی‌استروژن‌ها، آنتی‌کوآگولانت‌ها، آنتی‌اکسیدان‌ها و یا آمینواسیدها تجویز کند.

پیشگیری از زخم دهانه رحم

زخم دهانه رحم مانند هر عارضه دیگری با رعایت نکاتی می‌توان از شدت یافتن آن و همچنین در مواقعی از بروز آن پیشگیری کرد. می‌پریسد راه‌های پیشگیری چیست؟ این راه‌ها شامل:

1. پرهیز از مقاربت جنسی:  تا زمان بهبودی کامل زخم، مقاربت جنسی ممنوع است.  این امر از ورود باکتری‌ها و تحریک بیشتر زخم جلوگیری می‌کند.

2. دوری از دخانیات: مصرف هرگونه دخانیات مانند سیگار، قلیان و… باید متوقف شود. دخانیات جریان خون و اکسیژن رسانی به زخم را کاهش داده و بهبودی را به تاخیر می‌اندازد.

3. رعایت بهداشت: شستن دقیق منطقه زخم با آب و صابون مخصوص بهداشت زنان. همچنین بهتر است  از حمام کردن و شنا در آب استخر/دریا پرهیز کنید.

4. مصرف دارو طبق دستور پزشک: داروهای ضدالتهاب و ضدعفونی کننده تجویز می‌شوند. دقت در مصرف دقیق دارو در زمان و مقدار تجویز شده مهم است.

5. استراحت کافی: همانطور که پیش‌تر اشاره کردیم خواب و استراحت مناسب در بهبودی نقش مهمی دارد. همچنین فعالیت‌های فیزیکی شدید باید محدود شوند.

بیشتر بخوانید: علائم اختلالات کف لگن

توجه داشته باشید با رعایت این نکات، احتمال بهبود سریع و پیشگیری از عوارض افزایش می‌یابد.  بسیار دقت داشته باشید در صورت بروز عوارض، حتماً با پزشک مشورت کرده و از درمان‌های خودسرانه پرهیز کنید. می‌پرسید در صورت رعایت نکردن این نکات چه عوارضی ممکن است برای فرد رخ دهد. 

بهتر است بدانید با رعایت نکردن این نکات عوارضی همچون:

•  عفونت زخم:.
•  تاخیر در ترمیم زخم:
• ایجاد عوارض جدی:
• افزایش خطر عود:

بنابراین، برای پیشگیری از این عوارض و تضمین بهبودی سریع‌تر، رعایت کامل توصیه‌های پزشکی بسیار مهم است. در صورت بروز هرگونه عارضه، حتماً با پزشک مشورت کنید.

نتیجه‌گیری

زخم دهانه رحم یکی از مشکلات شایع و قابل درمان در زنان است که می‌تواند به دلایل مختلفی از جمله عفونت‌های باکتریایی و ویروسی، تغییرات هورمونی، آسیب‌های فیزیکی یا سرطان ایجاد شود. درمان‌های مختلفی همچون داروهای ضد باکتری، لیزر درمانی، جراحی و تغییرات شیوه زندگی برای بهبود این زخم‌ها وجود دارند. انتخاب روش درمان مناسب بستگی به علت و شدت زخم دارد. در نهایت، تشخیص زودهنگام و پیگیری‌های منظم می‌تواند به پیشگیری از عوارض جدی‌تر کمک کند و سلامت دهانه رحم را حفظ نماید.