رکتوسل یک اختلال شایع در میان زنان است که به بیرون زدگی دیوارهی خلفی واژن به سمت رکتوم اشاره دارد. این عارضه معمولاً به دلیل ضعف یا آسیب در بافتهای حمایتی کف لگن رخ میدهد. شناخت زود هنگام و مدیریت مناسب این بیماری تأثیر چشمگیری در بهبود کیفیت زندگی افراد مبتلا دارد. در ادامه این مقاله با ما همراه باشید تا اطلاعات بیشتری در مورد این بیماری کسب کنید.
بیماری رکتوسل چیست؟
رکتوسل به حالت برآمدگی دیواره رکتوم مقعد به سمت واژن گفته میشود. این مشکل زمانی رخ میدهد که بافتهای رکتوم ضعیف میشوند و در نتیجه رکتوم به سمت واژن فشار وارد میکند. رکتوسل معمولاً در زنان بیشتر شایع است و پس از زایمان، یائسگی یا افزایش سن به دلیل تغییرات هورمونی، ضعف عضلانی و اختلالات کف لگن رخ می دهد. علائم رکتوسل شامل احساس فشار یا ناراحتی در ناحیه واژن، مشکل در دفع مدفوع یا خروج بافت از واژن است. در برخی موارد، افراد در حین فعالیت های روزمره یا هنگام سرفه و عطسه احساس ناراحتی میکنند. درمان رکتوسل معمولاً شامل تغییرات در سبک زندگی، فیزیوتراپی یا در موارد شدیدتر، جراحی برای اصلاح وضعیت است.
رکتوسل چه علائمی دارد؟
رکتوسل علائم متنوعی دارد که از فردی به فرد دیگر متفاوت میباشد. علائم رایج رکتوسل شامل موارد زیر است:
- احساس فشار یا سنگینی در ناحیه واژن: بسیاری از بیماران گزارش میدهند که در ناحیه واژن احساس فشار یا ناراحتی میکنند که به دلیل برآمدگی رکتوم میباشد.
- مشکل در دفع مدفوع: رکتوسل باعث مشکلاتی در دفع مدفوع میشود، از جمله احساس ناتوانی در تخلیه کامل روده یا احساس وجود مانع در هنگام اجابت مزاج.
- خروج بافت از واژن: در موارد شدیدتر، بافت رکتوم از واژن خارج میشود که به این وضعیت پروب نیز گفته میشود.
- درد یا ناراحتی در ناحیه لگن: برخی از افراد درد یا ناراحتی عمومی در ناحیه لگن احساس میکنند.
- اختلال در رابطه جنسی: برخی زنان در حین رابطه جنسی احساس ناراحتی یا درد میکنند.
- مشکل در سرفه یا عطسه: فشار ناشی از سرفه یا عطسه علائم رکتوسل را تشدید میکند.
- تکرر ادرار یا نشت ادرار: در برخی موارد، رکتوسل بر روی مثانه فشار وارد میکند و منجر به تکرر ادرار یا نشت ادرار میشود.
بیشتر بخوانید: تست نوار مثانه
چه عواملی در بروز بیماری رکتوسل نقش دارند؟
بیماری رکتوسل به دلیل ترکیبی از عوامل مختلف ایجاد میشود که در زیر به برخی از مهم ترین این عوامل اشاره میشود:
- زایمان طبیعی به بافت های حمایت کننده ناحیه لگن آسیب میزند و منجر به ضعف در این بافت ها و بروز رکتوسل میشود.
- با افزایش سن، تغییرات هورمونی و کاهش قدرت عضلات و بافت های حمایت کننده خطر ابتلا به رکتوسل را افزایش میدهد.
- افزایش وزن و چاقی فشار بیشتری بر روی ناحیه لگن وارد میکند و ریسک بروز رکتوسل را افزایش میدهد.
- مشکلاتی مانند یبوست مزمن یا دیسفانکشن مقعدی به فشار بیشتر در ناحیه رکتوم منجر میشود و رکتوسل را تشدید میکند.
- بیماری هایی که باعث سرفه مزمن میشوند، مانند بیماری های تنفسی یا آسم، به افزایش فشار داخل شکم و در نتیجه رکتوسل کمک میکنند.
- جراحی های قبلی در ناحیه لگن، مانند جراحی پروستات یا هیسترکتومی، بافت های حمایت کننده را تضعیف کرده و رکتوسل را تسهیل میکنند.
- انجام فعالیت های سنگین یا بلند کردن اشیاء سنگین به طور مکرر به افزایش فشار بر روی ناحیه لگن و رکتوسل منجر میشود.
- برخی افراد به دلیل تاریخچه خانوادگی بیشتر در معرض ابتلا به رکتوسل می باشند.
نحوه تشخیص بیماری رکتوسل
تشخیص بیماری رکتوسل معمولاً با یک معاینه کامل بالینی توسط دکتر فلوشیپ کف لگن انجام میشود. پزشک ابتدا تاریخچه پزشکی بیمار را بررسی کرده و در مورد علائم، سوابق زایمان، جراحی های قبلی و هرگونه مشکل روده ای یا ادراری سوالاتی میپرسد. سپس، پزشک یک معاینه فیزیکی انجام میدهد که شامل معاینه لگنی است. در این مرحله، بیمار در حالت درازکش یا نشسته قرار میگیرد و پزشک با استفاده از انگشتان خود ناحیه واژن و رکتوم را معاینه میکند تا برآمدگی یا ضعف در دیواره ها را تشخیص دهد. در برخی موارد، برای تأیید تشخیص و بررسی شدت رکتوسل، پزشک از آزمایشات تصویربرداری مانند سی تی اسکن یا MRI نیز استفاده میکند. این آزمایشات به پزشک کمک میکنند تا اطلاعات دقیقی از ساختارهای داخلی و وضعیت بافت ها بدست آورد و در نهایت تشخیص صحیحی را انجام دهد.
بیشتر بخوانید: یائسگی و بی اختیاری ادرار
روش های درمان بیماری رکتوسل
درمان بیماری رکتوسل به شدت و نوع علائم و همچنین وضعیت کلی بیمار بستگی دارد که شامل موارد زیر است:
- تغییرات در سبک زندگی: در موارد خفیف، تغییراتی در سبک زندگی به بهبود علائم کمک میکند. این تغییرات شامل افزایش مصرف فیبر، نوشیدن آب کافی برای جلوگیری از یبوست، و ورزش منظم برای تقویت عضلات لگنی است.
- فیزیوتراپی: فیزیوتراپی مخصوص ناحیه لگن به تقویت عضلات کف لگن کمک می کند و به بهبود کنترل روی مدفوع و کاهش علائم رکتوسل منجر می شود.
- داروها: پزشک داروهایی برای درمان مشکلات مرتبط با رکتوسل، مانند داروهای ملین برای درمان یبوست یا داروهای ضد درد برای کاهش ناراحتی تجویز می کند.
- جراحی: در موارد شدیدتر یا زمانی که درمان های غیرجراحی مؤثر نباشند، جراحی گزینه ای مناسب است. روش های جراحی شامل ترمیم دیواره رکتوم و بازسازی بافت های حمایت کننده است. این جراحی ها شامل تکنیک های مختلفی مانند استفاده از شبکه های جراحی یا بخیه های ویژه برای تقویت ناحیه آسیب دیده میباشند.
سوالات متداول
رکتوسل بیماری بسیار خطرناک است؟
رکتوسل خود به تنهایی خطرناک نیست، اما باعث ناراحتی و اختلال در کیفیت زندگی میشود.
بیماری رکتوسل قابل پیشگیری است؟
با رعایت یک سبک زندگی سالم، مدیریت وزن و انجام تمرینات تقویت کننده عضلات لگن میتوان به کاهش خطر ابتلا به رکتوسل کمک کرد.
درمان رکتوسل چقدر طول میکشد؟
مدت زمان درمان بستگی به شدت بیماری و روش درمانی انتخاب شده دارد. در موارد خفیف، بهبود سریع حاصل میشود، اما در موارد شدیدتر نیاز به زمان بیشتری برای درمان و بهبودی وجود دارد.
رکتوسل بر روابط جنسی تأثیر میگذارد؟
رکتوسل باعث درد یا ناراحتی در هنگام رابطه جنسی میشود و این مشکل بر روی کیفیت روابط تأثیر میگذارد.
نتیجه گیری
بیماری رکتوسل تأثیر قابل توجهی بر کیفیت زندگی فرد دارد، اما با تشخیص به موقع و درمان مناسب، میتوان علائم را بهبود بخشید و مشکلات مرتبط با این وضعیت را مدیریت کرد. اهمیت مشاوره با پزشک متخصص و پیگیری مداوم در مدیریت این بیماری به وضوح نمایان است. از طریق تغییرات در سبک زندگی، فیزیوتراپی و در برخی موارد جراحی، بیماران بهبود قابل توجهی در علائم خود احساس میکنند و زندگی روزمره شان را با راحتی بیشتری ادامه میدهند. در این راستا، آگاهی از علائم و عوامل خطر، به تشخیص زودهنگام و درمان مؤثرتر بیماری رکتوسل کمک میکند.
دکتر مریم کرمعلی
جراح و متخصص زنان، زایمان و نازایی
فلوشیپ اختلالات کف لگن و جراح زیبایی زنان
– عضو هیئت علمی دانشگاه علوم پزشکی ایران از سال 1393 تا کنون
– عضو شورای پژوهشی دانشکده پزشکی دانشگاه علوم پزشکی اراک از سال ۱۳۹۱ تا ۱۳۹۳
– عضو کمیته آزمون های بالینی کارآموزی و کارورزی از سال۱۳۹۱ تا ١٣٩٣
– عضو EDC دانشگاه علوم پزشکی اراک ١٣٩١ تا ١٣٩٣
من میخوام بدونم چرا بعداز زایمانم از رحمم مدفوع میاد بصورت اضحال